---
title: Przedmowa
prev: books/handbook/
next: books/handbook/parti
showBookMenu: true
weight: 1
params:
  path: "/books/handbook/preface/"
---

[preface]
[[book-preface]]
= Przedmowa
:doctype: book
:toc: macro
:toclevels: 1
:icons: font
:source-highlighter: rouge
:experimental:
:images-path: books/handbook/preface/

ifdef::env-beastie[]
ifdef::backend-html5[]
:imagesdir: ../../../../images/{images-path}
endif::[]
ifndef::book[]
include::shared/authors.adoc[]
include::shared/mirrors.adoc[]
include::shared/releases.adoc[]
include::shared/attributes/attributes-{{% lang %}}.adoc[]
include::shared/{{% lang %}}/teams.adoc[]
include::shared/{{% lang %}}/mailing-lists.adoc[]
include::shared/{{% lang %}}/urls.adoc[]
toc::[]
endif::[]
ifdef::backend-pdf,backend-epub3[]
include::../../../../../shared/asciidoctor.adoc[]
endif::[]
endif::[]

ifndef::env-beastie[]
toc::[]
include::../../../../../shared/asciidoctor.adoc[]
endif::[]

[[preface-audience]]
== Docelowy czytelnik

Osoba poznająca dopiero system FreeBSD odnajdzie w pierwszej części niniejszej książki szereg porad prowadzących użytkownika przez proces instalacji i delikatnie prezentujących pewne koncepcje i konwencje stojące u podstaw systemów UNIX(R). Przebrnięcie przez tę część wymaga niewiele więcej niż chęć poznania i umiejętność przyswajania sobie nowych koncepcji w miarę jak będą one prezentowane.

Po dotrwaniu do drugiej, zdecydowanie obszerniejszej części Podręcznika, czytelnik będzie miał do dyspozycji pełną wiedzę z zakresu wszystkich zagadnień znajdujacych się w polu zainteresowań administratorów systemów FreeBSD. Niektóre z zawartych tutaj rozdziałów mogą wymagać wcześniejszego zapoznania się z odpowiednią literaturą. W takich przypadkach, będzie to wyszczególnione w streszczeniu na początku każdego rozdziału.

crossref:bibliography[bibliography,Bibliography] zawiera listę dodatkowych źródeł informacji.

[[preface-changes-from2]]
== Zmiany od wydania drugiego

Niniejsze trzecie wydanie stanowi punkt kulminacyjny przeszło dwuletniej pracy oddanych członków Projektu Dokumentacji FreeBSD. Główne zmiany jakie w tym okresie zostały dokonane to:

* crossref:config[config-tuning,Configuration and Tuning], Konfiguracja i dostrajanie został poszerzony o nowe informacje o zarządzaniu mocą i zasobami APCI, opis narzędzia cron i kolejną porcję opcji dostrajania jądra.
* crossref:security[security,Security], Bezpieczeństwo, został poszerzony o nowe informacje odnośnie wirtualnych sieci prywatnych (VPN), list kontroli dostępu do systemu plików, i biuletynach bezpieczeństwa.
* crossref:mac[mac,Mandatory Access Control], Mandatory Access Control (MAC), is a new chapter with this edition. It explains what MAC is and how this mechanism can be used to secure a FreeBSD system.
* crossref:disks[disks,Storage], Storage, has been expanded with new information about USB storage devices, file system snapshots, file system quotas, file and network backed filesystems, and encrypted disk partitions.
* The Vinum Volume Manager, Vinum, is a new chapter with this edition. It describes how to use Vinum, a logical volume manager which provides device-independent logical disks, and software RAID-0, RAID-1 and RAID-5.
* A troubleshooting section has been added to crossref:ppp-and-slip[ppp-and-slip,PPP], PPP and SLIP.
* crossref:mail[mail,Electronic Mail], Electronic Mail, has been expanded with new information about using alternative transport agents, SMTP authentication, UUCP, fetchmail, procmail, and other advanced topics.
* crossref:network-servers[network-servers,Network Servers], Network Servers, is all new with this edition. This chapter includes information about setting up the Apache HTTP Server, FTPd, and setting up a server for Microsoft Windows clients with Samba. Some sections from crossref:advanced-networking[advanced-networking,Advanced Networking], Advanced Networking, were moved here to improve the presentation.
* crossref:advanced-networking[advanced-networking,Advanced Networking], Advanced Networking, has been expanded with new information about using Bluetooth devices with FreeBSD, setting up wireless networks, and Asynchronous Transfer Mode (ATM) networking.
* Definicje i wykorzystywane w książce terminy techniczne zostały zebrane razem w formie leksykonu.
* Dokonano wielu estetycznych poprawek tabel i rysunków.

[[preface-changes]]
== Zmiany od wydania pierwszego

Wydanie drugie stanowiło punkt kulminacyjny przeszło dwuletniej pracy oddanych członków Projektu Dokumentacji FreeBSD. Główne zmiany jakie w tym okresie zostały dokonane to:

* Dodano indeks.
* Wszystkie diagramy ASCII zostały zastąpione rysunkami graficznymi.
* Dodano standardowe streszczenie do wszystkich rozdziałów, informujące jakie informacje rozdział zawiera i co powinien wiedzieć czytelnik nim przystąpi do czytania.
* Zawartość podręcznika została zreorganizowana w trzy logiczne części: "Pierwsze kroki", "Administracja systemem" oraz "Dodatki".
* crossref:install[install,Instalacja FreeBSD] ("Instalacja FreeBSD") został całkowicie przepisany na nowo.Dołączono wiele zrzutów ekranu, by ułatwić nowym użytkownikom przyswojenie tekstu.
* crossref:basics[basics,Podstawy Uniksa] ("Podstawy Uniksa") został poszerzony o dodatkow informacje o procesach, demonach i sygnałach.
* crossref:ports[ports,Instalacja programów. pakiety i porty] ("Instalacja programów") został poszerzony o dodatkowe informacje o zarządzaniu pakietami binarnymi.
* crossref:x11[x11,System okien X] ("System okien X") został w całkości napisany od nowa kładąc nacisk na współczesne środowiska graficzne we XFree86TM 4.X, takie jak KDE i GNOME.
* crossref:boot[boot,The FreeBSD Booting Process] ("Proces uruchamiania FreeBSD") został poszerzony.
* crossref:disks[disks,Storage] ("Pamięć") został napisany na podstawie rozdziałów "Dyski" oraz "Kopie zapasowe". Uważamy, że zagadnienia te łatwiej jest zrozumieć, gdy są przedstawiane jako jeden rozdział. Dodano również podrozdział traktujący o RAID (zarówno sprzętowym jak i programowym).
* crossref:serialcomms[serialcomms,Serial Communications] ("Komunikacja szeregowa") został całkowicie zreorganizowany i zaktualizowany dla FreeBSD 4.X/5.X.
* crossref:ppp-and-slip[ppp-and-slip,PPP and SLIP] ("PPP i SLIP") zostały zasadniczo zaktualizowane.
* crossref:advanced-networking[advanced-networking,Advanced Networking] ("Advanced Networking") został zaktualizowany.
* crossref:mail[mail,Electronic Mail] ("Poczta elektroniczna") został rozszerzony materiały traktujące o konfiguracji programu sendmail.
* crossref:linuxemu[linuxemu,Linux® Binary Compatibility] ("Kompatybilność z Linuksem") został poszerzony o informacje o instalacji bazy Oracle(R) oraz SAP(R) R/3(R).

W drugim wydaniu dodano nowe rozdziały:

* Konfiguracja i dostrajanie (crossref:config[config-tuning,Configuration and Tuning]).
* Multimedia (crossref:multimedia[multimedia,Multimedia])

[[preface-overview]]
== Układ książki

Niniejsza książka została podzielona na pięć logicznych części. Część pierwsza, _Pierwsze kroki_, opisuje proces instalacji oraz podstawy użytkowania systemu FreeBSD. Zaleca się aby czytelnik zapoznał się z tymi rozdziałami kolejno, pomijając jedynie znane tematy. Część druga, Codzienne czynności, prezentuje niektóre z najczęściej wykorzystywanych funkcji FreeBSD. Ta część, wraz kolejnymi, może być czytania bez określonej kolejności. Każdy z wchodzących w jej skład rozdziałów zaczyna się od zwięzłego strzeszczenia zawartości i przedstawienia co czytelnik powinien już wiedzieć. Celem takiego układu jest pozwolenie zwykłemu czytelnikowi pominąć pewne rozdziały, by prejść od razu do najbardziej interesujących. Część trzecia, _Administracja Systemem_, opisuje zagadnienia administracyjne. Część czwarta, _Komunikacja sieciowa_, zawiera tematy związane z pracą w sieci oraz obsługą serwerów. Część piąta zawiera dodatki.

_crossref:introduction[introduction,Wprowadzenie]_::
Wprowadza nowego użytkownika w świat FreeBSD. Streszcza historię Projektu FreeBSD, stawiane przed nim cele oraz model rozwoju.

_crossref:bsdinstall[bsdinstall,Instalacja FreeBSD]_::
Przeprowadza użytkownika przez cały proces instalacji. Opisuje również kilka zaawansowanych zagadnień, jak np. instalację przez konsolę szeregową.

_crossref:basics[basics,Podstawy Uniksa]_::
Przedstawia podstawowe polecenie i funkcje systemu operacyjnego FreeBSD. Jeśli pracowaliśmy w Linuksie bądź w innym systemie typu UNIX(R) najprawdopodobniej możemy pominąć ten rozdział.

_crossref:ports[ports,Instalacja programów. pakiety i porty]_::
Opisuje metody instalacji dodatkowego oprogramowania we FreeBSD za pomocą systemu "Kolekcji portów" oraz typowych pakietów binarnych.

_crossref:x11[x11,System okien X]_::
Opisuje ogólnie System okien X oraz wykorzystanie X11 we FreeBSD. Ponadto, przedstawia typowe środowiska graficzne jak np. KDE czy GNOME.

_crossref:desktop[desktop,Aplikacje biurowe]_::
Lists some common desktop applications, such as web browsers and productivity suites, and describes how to install them on FreeBSD.

_crossref:multimedia[multimedia,Multimedia]_::
Shows how to set up sound and video playback support for your system. Also describes some sample audio and video applications.

_crossref:kernelconfig[kernelconfig,Konfiguracja jądra FreeBSD]_::
Explains why you might need to configure a new kernel and provides detailed instructions for configuring, building, and installing a custom kernel.

_crossref:printing[printing,Printing]_::
Describes managing printers on FreeBSD, including information about banner pages, printer accounting, and initial setup.

_crossref:linuxemu[linuxemu,Linux® Binary Compatibility]_::
Describes the Linux(R) compatibility features of FreeBSD. Also provides detailed installation instructions for many popular Linux(R) applications such as Oracle(R) and Mathematica(R).

_crossref:config[config-tuning,Configuration and Tuning]_::
Describes the parameters available for system administrators to tune a FreeBSD system for optimum performance. Also describes the various configuration files used in FreeBSD and where to find them.

_crossref:boot[boot,The FreeBSD Booting Process]_::
Describes the FreeBSD boot process and explains how to control this process with configuration options.

_crossref:users[users,Użytkownicy i podstawy zarządzania kontami]_::
Describes the creation and manipulation of user accounts. Also discusses resource limitations that can be set on users and other account management tasks.

_crossref:security[security,Security]_::
Describes many different tools available to help keep your FreeBSD system secure, including Kerberos, IPsec and OpenSSH.

_crossref:jails[jails,Jails]_::
Describes the jails framework, and the improvements of jails over the traditional chroot support of FreeBSD.

_crossref:mac[mac,Mandatory Access Control]_::
Explains what Mandatory Access Control (MAC) is and how this mechanism can be used to secure a FreeBSD system.

_crossref:audit[audit,Security Event Auditing]_::
Describes what FreeBSD Event Auditing is, how it can be installed, configured, and how audit trails can be inspected or monitored.

_crossref:disks[disks,Storage]_::
Describes how to manage storage media and filesystems with FreeBSD. This includes physical disks, RAID arrays, optical and tape media, memory-backed disks, and network filesystems.

_crossref:geom[geom,GEOM: Modular Disk Transformation Framework]_::
Describes what the GEOM framework in FreeBSD is and how to configure various supported RAID levels.

_crossref:filesystems[filesystems,Other File Systems]_::
Examines support of non-native file systems in FreeBSD, like the Z File System from Sun(TM).

_crossref:virtualization[virtualization,Virtualization]_::
Describes what virtualization systems offer, and how they can be used with FreeBSD.

_crossref:l10n[l10n,Localization - i18n/L10n Usage and Setup]_::
Describes how to use FreeBSD in languages other than English. Covers both system and application level localization.

_crossref:cutting-edge[updating-upgrading,Updating and Upgrading FreeBSD]_::
Explains the differences between FreeBSD-STABLE, FreeBSD-CURRENT, and FreeBSD releases. Describes which users would benefit from tracking a development system and outlines that process. Covers the methods users may take to update their system to the latest security release.

_crossref:dtrace[dtrace,DTrace]_::
Describes how to configure and use the DTrace tool from Sun(TM) in FreeBSD. Dynamic tracing can help locate performance issues, by performing real time system analysis.

_crossref:serialcomms[serialcomms,Serial Communications]_::
Explains how to connect terminals and modems to your FreeBSD system for both dial in and dial out connections.

_crossref:ppp-and-slip[ppp-and-slip,PPP]_::
Describes how to use PPP to connect to remote systems with FreeBSD.

_crossref:mail[mail,Electronic Mail]_::
Explains the different components of an email server and dives into simple configuration topics for the most popular mail server software: sendmail.

_crossref:network-servers[network-servers,Network Servers]_::
Provides detailed instructions and example configuration files to set up your FreeBSD machine as a network filesystem server, domain name server, network information system server, or time synchronization server.

_crossref:firewalls[firewalls,Firewalls]_::
Explains the philosophy behind software-based firewalls and provides detailed information about the configuration of the different firewalls available for FreeBSD.

_crossref:advanced-networking[advanced-networking,Advanced Networking]_::
Describes many networking topics, including sharing an Internet connection with other computers on your LAN, advanced routing topics, wireless networking, Bluetooth(R), ATM, IPv6, and much more.

_crossref:mirrors[mirrors,Obtaining FreeBSD]_::
Lists different sources for obtaining FreeBSD media on CDROM or DVD as well as different sites on the Internet that allow you to download and install FreeBSD.

_crossref:bibliography[bibliography,Bibliografia]_::
This book touches on many different subjects that may leave you hungry for a more detailed explanation. The bibliography lists many excellent books that are referenced in the text.

_crossref:eresources[eresources,Resources on the Internet]_::
Describes the many forums available for FreeBSD users to post questions and engage in technical conversations about FreeBSD.

_crossref:pgpkeys[pgpkeys,Klucze PGP]_::
Lists the PGP fingerprints of several FreeBSD Developers.

[[preface-conv]]
== Konwencje użyte w tej książce

W celu utrzymania jednolitości i łatwości czytania niniejszego tekstu w książce zastosowane zostały następujące konwencje.

[[preface-conv-typographic]]
=== Konwencje typograficzne

_Kursywa_::
Czcionka _pochyła_ stosowana jest do wskazania plików, adresów URL, szczególnie akcentowanych fragmentów i pierwszego zastosowania zwrotów technicznych.

`Stała szerokość`::
Czcionka o `stałej szerokości` stosowana jest do przedstawienia komunikatów o błędach, poleceń, zmiennych środowiskowych, nazw portów, nazw komputerów, nazw użytkowników i grup, nazw urządzeń, zmiennych i fragmentów kodu.

Pogrubienie::
Czcionka pogrubiona stosowana jest do nazw programów, poleceń i klawiszy.

[[preface-conv-commands]]
=== Zadania użytkownika

Zgodnie z konwencją typograficzną, klawisze, które ma nacisnąć użytkownik w trakcie pracy z opisywanym programem, zostały oznaczone *pogrubieniem* by wyróżniały się z reszty tekstu. Kombinacje klawiszy, które należy nacisnąć jednocześnie zawierają znak `+` pomiędzy, np.:

kbd:[Ctrl+Alt+Del]

Oznacza, że użytkownik powinien nacisnąć kbd:[Ctrl], kbd:[Alt] i kbd:[Del] jednocześnie.

Klawisze, które należy nacisnąć kolejno będą oddzielone przecinkiem, np.:

kbd:[Ctrl+X], kbd:[Ctrl+S]

Co oznacza, że użytkownik powinien nacisnąć klawisze kbd:[Ctrl] i kbd:[X] jednocześnie, a następnie kbd:[Ctrl] i kbd:[S].

[[preface-conv-examples]]
=== Przykłady

Przykłady zaczynające się od [.filename]#E:\># wskazują polecenie systemu MS-DOS(R). Jeśli nie jest wyraźnie zaznaczone, że jest inaczej, polecenia te mogą być wprowadzane bezpośrednio w oknie "Linii poleceń" w środowisku Microsoft(R) Windows(R).

[source,shell]
....
E:\> tools\fdimage floppies\kern.flp A:
....

Przykłady zaczynające się od `#` wskazują polecenie, które musi być wprowadzone przez użytkownika z uprawnieniami administratora systemu FreeBSD. Możesz zalogować się jako `root` i wprowadzić polecenie, bądź zalogować jako zwykły użytkownik i wykorzystać man:su[1] by uzyskać prawa administratora.

[source,shell]
....
# dd if=kern.flp of=/dev/fd0
....

Przykłady zaczynające się od % wskazują, iż polecenie powinno być wprowadzone przez zwykłego użytkownika. Jeśli nie jest inaczej zaznaczone, stosowana jest składnia powłoki C (csh) do ustawiania zmiennych środowiskowych i uruchamiania innych poleceń powłoki.

[source,shell]
....
% top
....

[[preface-acknowledgements]]
== Podziękowania

Niniejsza książka jest efektem pracy setek ludzi z całego świata. Niezależnie czy przysłali poprawkę literówki czy cały rozdział, każdy wkład jest doceniany.

Kilka firm wsparło rozwój tego dokumentu opłacając autorów, by mogli pracować nad nią w pełnym wymiarze czasowym, finansując publikację w formie papierowej, itd. Pragniemy wymienić przede wszystkim BSDi (przejęte później przez http://www.windriver.com[Wind River Systems]), które opłaciło pracę członków Projektu Dokumentacji FreeBSD nad korektami książki, przygotowując ją do pierwszej publikacji drukowanej w Marcu 2000 r. (ISBN 1-57176-241-8). Następnie, Wind River Systems sfinansowało pracę kolejnych osób przygotowujących nowe rozdziały, a także format wydruku. Kulminacją ich pracy jest drugie wydanie, które ujrzało światło dzienne w Listopadzie 2001 r. (ISBN 1-57176-303-1). W latach 2003-2004, http://www.freebsdmall.com[FreeBSD Mall, Inc] sfinansowało prace nad korektą Podręcznika, przygotowywanego do trzeciego wydania w postaci drukowanej.
